Við skrifuðum stefnuskrá um mikilvægustu málefnin sem varða líf fatlaðs fólks og ábyrgð sveitarfélaga.

Við hvetjum alla stjórnmálaflokka að taka upp þessa stefnuskrá, kynna hana sem sína, og vinna eftir henni.

Við trúum nefnilega að réttindi fatlaðs fólks séu ekki flokkamál, heldur mannréttindamál. Og við viljum að sem flestir flokkar séu sammála.

Hafðu þetta allt í huga þegar þú mætir í kjörklefann.

Á fimmta hundrað einstaklinga eru á biðlistum eftir sértæku húsnæði.

Þetta þýðir að fatlað fólk er neytt til að bíða árum saman eftir að eignast eigið heimili og býr við óviðunandi aðstæður á kostnað sjálfstæðis og einkalífs.

Þetta er óásættanlegt og krefst tafarlausra aðgerða.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• tryggja að fólk ráði sjálft hvar og með hverjum það býr
• útrýma biðlistum eftir húsnæði
• setja fram raunhæfa og fjármagnaða áætlun um uppbyggingu húsnæðis
• auka fjölbreytni í búsetuformum, í takt við fjölbreyttar og ólíkar þarfir og óskir
• tryggja einstaklingsmiðan stuðning sem styður sjálfstæði á eigin heimili

Þjónusta við fatlað fólk er of flókin, sundurleit og ósamfelld.

Fatlað fólk og aðstandendur þeirra þurfa að berjast fyrir viðeigandi stuðningi, fara á milli kerfa og endurtaka sömu upplýsingar aftur og aftur.

Þetta er kerfi sem er ekki aðeins óhagkvæmt heldur vinnur það gegn fólki. Nauðsynlegt er að einfalda þjónustuna, samræma hana og tryggja að hún sé í samræmi við þarfir, vilja og líf fólks.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• eina skýra gátt að allri þjónustu
• engin rof í þjónustu milli kerfa eða lífsskeiða
• skýra ábyrgð á samhæfingu þjónustu og stuðnings

Fjöldi fatlaðra barna með þroskahömlun og einhverfu bíða árum saman eftir greiningu og nauðsynlegum stuðningi.

Á meðan eykst álagið á fjölskyldur fatlaðra barna, og tækifæri til snemmtækrar íhlutunar glatast.

Sveitarfélög þurfa að taka skýra ábyrgð á því að fötluð börn fái þann stuðning sem þau þurfa, þegar þau þurfa á honum að halda.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• foreldrar fatlaðra barna fái markvissan stuðning til að mæta þörfum barna sinna
• biðlistar barna verði styttir með markvissum aðgerðum
• snemmtæk íhlutun verði regla, ekki undantekning
• fagfólki inni í skólum og leikskólum verði fjölgað
• kennarar og starfsfólk fái fræðslu og stuðning um fötluð börn og viðeigandi aðlögun

Fjölskyldur fatlaðs fólks, barna og fullorðinna, af erlendum uppruna hafa týnst í kerfinu.

Þegar fötluð manneskja er líka innflytjandi býður kerfið yfirleitt bara upp þjónustu fyrir annað hvort. Þá verður til tvöföld jaðarsetning.

Of oft skortir upplýsingar, stuðning og skilning á stöðu þeirra sem mæta hindrunum á grundvelli föltunar og uppruna.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• viðurkenna tvöfalda jaðarsetningu og bjóða ekki bara annað úrræðið
• tryggja að upplýsingar og þjónusta séu aðgengilegar á fleiri tungumálum en íslensku
• veita menningarnæman stuðning fyrir þá sem þess þurfa

Aðeins um 10% fatlaðra barna stunda skipulagt íþróttastarf.

Frístundir og félagsleg þátttaka er lykilþáttur í lífsgæðum allra barna.

Sveitarfélög ættu í auknum mæli að gera þá kröfu til íþróttafélaga sem þau styrkja að allir fái að vera með, sérstaklega börn í yngri flokkunum.

Breytingar eru mögulegar. Á örfáum árum hækkaði hlutfall íþrótta þátttöku fatlaðra barna úr 4% í 10%, m.a. gegnum verkefnið Allir með! sem Þroskahjálp tók þátt í að hrinda í framkvæmd.

Sveitarfélög bera ábyrgð á að öll börn njóti íþróttastarfsins sem þau styrkja.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• tryggja fötluðum börnum aðgengi að öllu frístunda-, íþrótta- og menningarstarfi
• stuðningur fylgi einstaklingnum
• kostnaður útiloki ekki þátttöku

Of fáir einstaklingar með þroskahömlun og einhverfu njóta tækifæra a vinnumarkaði.

Atvinna skiptir höfuðmáli hvað varðar sjálfsvirðingu, félagslega þátttöku og lífsgæði.

Sveitarfélög þurfa að skapa fleiri atvinnutækifæri fyrir fatlað fólk og auðvelda fyrirtækjum að ráða fleira fatlað fólk í vinnu.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• styðja verkefni á borð við „Atvinna með stuðningi“
• sveitarfélagið verði fyrirmyndaratvinnurekandi sem ræður fatlað fólk til starfa
• byggja brú milli fatlaðs fólks og atvinnulífs

Þegar fötluð börn ná 18 ára aldri má ekki verða meiriháttar rof á þjónustu.

Þegar fatlað barn verður fullorðið taka ný kerfi við, þjónusta breytist eða rofnar. Of oft hefur þetta alvarleg og langvarandi áhrif á líf fólks og möguleika til framtíðar.

Fötluð ungmenni og fullorðið fólk fara of oft á mis við þær nýjungar og úrræði sem verða til í þjónustu við fatlað fólk. Sveitarfélög þurfa að tryggja að þjónustan fylgi einstaklingnum í gegnum lífið.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• ekkert rof í þjónustu við fatlað fólk, við 18 ára aldur
• samfelldar áætlanir út lífið um stuðning, nám og búsetu, unnar með fötluðum einstaklingi og fjölskyldu
• að auka tækifæri til sjálfstæðs lífs fatlaðs fólks og virkrar þátttöku í samfélaginu alla ævi

Aldrað fatlað fólk gleymist of oft í stefnumótun og þjónustu.

Þegar fólk með þroskahömlun, einhverfu og skyldar fatlanir eldist mætast tvö kerfi. Annars vegar öldrunarþjónusta, hins vegar þjónusta við fatlað fólk.

Allt of oft skortir samræmingu, þekkingu og ábyrgð. Afleiðingin er að fólk missir jafnvel þann stuðning sem tók langan tíma að byggja upp, eða að fólk sé flutt í úrræði sem þekkir ekki þarfir þess og sögu.

Aldur má aldrei verða ástæða fyrir því að réttindi skerðist eða þjónusta versni. Fólk á rétt á að eldast með reisn í umhverfi sem það þekkir og með fólki sem það treystir.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• tryggja samfellda þjónustu sem skerðist ekki vegna aldurs
• byggja upp úrræði sem taka mið af þörfum aldraðs fatlaðs fólks
• tryggja að fólk geti búið áfram í sínu nærumhverfi eins lengi og það kýs
• auka þekkingu starfsfólks á samspili fötlunar og öldrunar

Rödd fatlaðs fólks hefur of lengi verið jaðarsett.

Of oft eru ákvarðanir teknar um líf fatlaðs fólks án þess að það sjálft taki þátt í ákvörðunarferlinu. Það er ekki lýðræði, það er jaðarsetning og útilokun.

Lýðræði verður aðeins raunverulegt þegar allt fólk getur tekið þátt á eigin forsendum.

Sveitarfélög bera ábyrgð á að tryggja aðgengi, stuðning og virka þátttöku, þannig að rödd fatlaðs fólks hafi vægi í öllum málum sem það varða og í samfélaginu í heild.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• tryggja að allar upplýsingar sveitarfélagsins séu aðgengilegar, þar á meðal á auðlesnu máli
• veita fötluðu fólki stuðning við þátttöku í kosningum og opinberri umræðu
• tryggja að engar ákvarðanir séu teknar án virkrar þátttöku fólksins sem málin varða

Samráð við fatlað fólk er of oft táknrænt en áhrifin lítil og ábyrgðin óljós.

Markmið samráðs er að notendur taki þátt í að móta þá þjónustu, vörur eða tækni sem þeir sjálfir eigi að nota.

Tryggjum að notendaráð séu bæði vettvangur umræðu og vettvangur áhrifa.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• meirihluti fulltrúa í notendaráðum verði notendur þjónustu
• fulltrúar með þroskahömlun, einhverfu og skyldar fatlanir fái viðeigandi stuðning í störfum sínum
• notendaráð fái skýrt og formlegt hlutverk í stefnumótun og ákvarðanatöku
• stjórnvöldum beri skylda til að hlusta á, svara, og bregðast við tillögum notenda

Heilbrigðisþjónusta við fatlað fólk er of oft brotakennd, ósamræmd og illa tengd öðrum stuðningskerfum.

Fatlað fólk þarf að sækja þjónustu á mörgum stöðum og upplifir að enginn hafi yfirsýn eða beri ábyrgð.

Kerfið vill í auknum mæli samskipti gegnum netgátt. Þess háttar samskipti eru erfið fyrir margt fatlað fólk og ómöguleg fyrir þau sem eru ekki með rafræn skilríki.

Baráttan við kerfið hefur líka áhrif á andlega heilsu. Því þarf þjónustan að vera heildræn, samfelld og byggð á þörfum hvers og eins.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á að:

• tryggja samfellda þjónustu burtséð frá aldri eða kerfum
• setja aukna áherslu á geðheilbrigðisþjónustu fyrir fólk með þroskahömlun, einhverfu og skyldar fatlanir
• bæta aðgengi fólks óháð rafrænum skilríkjum að almennri og sérhæfðri heilbrigðisþjónustu

Fjölskyldur fatlaðs fólks bera of oft þunga og ósýnilega byrði.

Foreldrar fatlaðra barna standa mörg í erfiðri baráttu við kerfið. Biðlistar eru allt of langir og aðstandendur fatlaðs fólks þurfa að berjast fyrir grunnþjónustu.

Þegar kerfin virka ekki verður álagið þeim mun meira á fjölskyldurnar.

Sveitarfélögin verða að veita lögbundna þjónustu og hafa upplýsingar um réttindi og þjónustu aðgengilegar.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• markvissan stuðning við foreldra og aðstandendur fatlaðra barna
• að tryggja fyrirsjáanleika og samfellu í þjónustu þannig að fjölskyldur geti skipulagt líf sitt
• árangursríka innleiðingu farsældarlöggjafarinnar í stuðningi við fjölskyldur fatlaðra barna
• aðgengilegar upplýsingar fyrir foreldra og aðstandendur fatlaðra barna sem og fatlað fólk á auðskildu máli.

Fatlað fólk er líklegra til að verða fyrir ofbeldi en aðrir hópar.

Ofbeldið getur birst í formi vanrækslu, misbeitingar valds, takmarkana á sjálfsákvörðun eða í gegnum þau þjónustukerfi sem fatlað fólk er háð.

Þar sem ofbeldið er oft ósýnilegt eða falið er fatlað fólk í sérlega viðkvæmri stöðu og brot síður tilkynnt til viðeigandi yfirvalda.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• aukið og markvisst eftirlit með þjónustu og aðstæðum
• skýr viðbrögð og verkferla þegar grunur er um ofbeldi eða misnotkun
• markvissa fræðslu og forvarnir fyrir starfsfólk, fatlað fólk og samfélagið allt
• réttindafræðslu fyrir fatlað fólk
• viðeigandi stuðning fyrir fatlað fólk, ef það verður fyrir ofbeldi

Aðgengi er forsenda þess að fatlað fólk geti notið mannréttinda sinna til jafns við aðra.

Íslensk lög eru skýr. Stjórnvöldum ber skylda til að tryggja jafnt aðgengi að samfélaginu.

Sveitarfélög bera því skýra ábyrgð á að tryggja aðgengi í víðum skilningi.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• aðgengi að manngerðu umhverfi: byggingar, samgöngur og almenningsrými skulu hönnuð þannig að allt fólk geti notað þau á eigin forsendum
• aðgengi að upplýsingum: allar upplýsingar skulu vera skýrar, skiljanlegar og aðgengilegar, þar á meðal á auðlesnu máli
• aðgengi að stafrænum heimi: vefsíður, kerfi og rafræn þjónusta skulu vera aðgengileg og nothæf fyrir allt fólk
• aðgengi að samfélagi: allt fólk skal geta tekið þátt í félagslífi, menningu, íþróttum og lýðræði, án hindrana

Allt fólk á rétt á menntun við hæfi og án aðgreiningar

Börn með sérstakar þarfir vegna fötlunar eiga rétt á menntun við hæfi í leik- og grunnskóla í sínu skólahverfi.

Fullorðnir fatlaðir einstaklingar sem vilja bæta menntun sína skulu einnig eiga aðgang að menntun við hæfi.

Metnaðurinn og fagmennskan sem ræður ríkjum í sérskólunum þarf að vera leiðarljós í stuðningi við nemendur í öllum skólum.

Bættu stefnuskrána þína!
Legðu áherslu á:

• að kerfið sé það skilvirkt að hægt sé að bregðast hratt við ólíkum stuðningsþörfum í öllum skólum
• að fötluð börn fái fyrirmyndarþjónustu og faglegan stuðning hvort sem er í sérskóla eða hverfisskóla
• að kennarar og skólastjórnendur viti hvar og hvernig þau geti fengið viðeigandi fræðslu og aðstoð, eftir þörfum

Flokkahjálp er verkefni Þroskahjálpar

Við stöndum vaktina um réttindi fatlaðs fólks alla daga.
Ekki bara korter í kosningar.

Taktu stefnuskrána, kynntu hana, ræddu hana,
og hafðu hana í huga þegar þú ferð inn í kjörklefann.